Əsas səhifə » İzzədin əl Qəssam kimdir?

İzzədin əl Qəssam kimdir?

Laman Asadli

Bakı. AzerPress:

İzzədin əl Qəssam Suriyada Latakiyanın cənub-şərqindəki liman şəhəri Cebeledə anadan olub. Atası mədrəsənin professoru və şəriət məhkəməsinin üzvü idi. O, həm də həmin bölgədə Qədiri məzhəbinin mürşidi kimi tanınırdı. İzzəddin on dörd yaşında ikən qardaşı Fəhrəddinlə Qahirəyə Əl-Əzhərə getmiş, 1909-cu ilə qədər davam edən təhsili dövründə Məhəmməd Əbdüh və Məhəmməd b. Əbdülməlik əl-Aləmi kimi müəllimlərdən faydalanmışdır. M. Rəşid Rza, İzzəddin Alemüddin ət-Tenuhi, Züheyr Eş-Şaviş, Əli ət-Tantavi kimi şəxsiyyətlərlə dostluq etmişdir. Cebeləyə qayıtdıqdan sonra atasının mədrəsəsində müəllim oldu. Həmçinin Mənsuri və İbrahim b. Edhem məscidlərində vaizlik etmişdir.

İtalyanlar Liviyaya hücum edəndə (1911) Qəssam əvvəlcə bəzi nümayişlər təşkil edib himn yazıb, həmçinin xalqı silahlı mübarizəyə dəvət etdi. Osmanlı ordusunda qalan könüllü əsgər və könüllü ailələri üçün pul toplamağa başladı. 250 könüllü ilə Tripoliyə getmək üçün bir ay gözlədikdən sonra Balkan müharibəsi başlayandan və italyanlarla razılıq əldə edildikdən sonra cəbhəyə gedə bilmədən geri döndü. Birinci Dünya Müharibəsi başlayanda Osmanlı ordusu sıralarında döyüşmək üçün birbaşa müraciət etdi. Bundan sonra hərbi təlim keçdikdən sonra cəbhəyə qarnizon imamı təyin edildi. Yaxın Şərqin Osmanlı İmperatorluğundan ayrılması məsələsi ortaya çıxanda o, Cebeleyə qayıdıb xalq ordusu yaratdı. Müharibədən sonra fransızlar Suriyaya yerləşdikdə Ömər əl-Beytarla birlikdə müqavimət hərəkatına başladı. Fransızlar tərəfindən edam üçün axtarışa verildiyi zaman Fələstinə gedib Hayfada məskunlaşdı (1921).

banner

Hayfada dərs deməyə başlayan Qəssam həm də İstiqlal məscidində imam-xətiblik edirdi. Həsən əl-Bənnanın rəhbərliyi ilə Muhibbüddin əl-xatib tərəfindən qurulan Müsəlman Gənclik Dərnəyinin (Cem’iyyetü’ş-şübbâni’l-müslimin) üzvü oldu və bir müddət sonra onun prezidenti seçildi. Bu münasibətlə o, kəndləri gəzməyə başladı və yerli xalqı ingilis işğalı və sionist hərəkatı haqqında məlumatlandırmaq üçün çalışdı. O, yəhudilərə torpaq satılmasının qəti əleyhinə idi və bunun qarşısını almaq istəyirdi. Ətrafına toplaşan və “meşayih” (ölümündən sonra Kassamiyyun) adlandırılan tərəfdarları təşkil etdi. 1930-cu ildən rəsmi nikah məmuru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Qəssam hesab edirdi ki, sionizm Britaniya mandatı ilə dəstəkləndiyi üçün əsas mübarizə ingilislərə qarşı aparılmalıdır. Buna görə də ümumi mübarizə hazırlığını başa vurduqdan sonra İngiltərənin Fələstində sionist yəhudi dövlətinin yaradılmasını qəbul etdiyini bəyan edən Balfur bəyannaməsinin ildönümündə (2 noyabr 1935-ci il) hərəkata başladı. Lakin sonrakı günlərdə ingilislər təşkilatın məxfi qərargahına basqın etdilər və Nablus və Cenin arasındakı Yəbüd məntəqəsində (20 noyabr 1935) qarşıdurma nəticəsində İzzəddin əl-Qəssam şəhid oldu. Onun cənazəsi Hayfaya aparılıb və ertəsi gün dəfn edilib. Bu münaqişə ingilislərə qarşı silahlı mübarizənin başlanğıcı oldu və 1936-cı il aprelin 19-da başlayan və ilk intifada hesab edilən Fələstin qiyamında qəssamçılar mühüm rol oynadılar.

İzzəddin əl-Qəssamın hərəkatı hərbi tərəfə malik hərəkat olması ilə İngiltərə administrasiyasına qarşı cihad ideyasında birləşən digər hərəkatlardan, xüsusən də Misirdə Həsən əl-Bənna tərəfindən qurulan Müsəlman Qardaşlarına yaxınlığı ilə fərqlənir. Əslində, bəzi fələstinli qruplar 1980-ci illərin sonlarında hərbi qanadlarına İzzəddin əl-Qəssam adını vermişdilər.

Qəssam Suriya liderlərindən Məhəmməd Kamil əl-Qəssabla birlikdə Məhəmməd Şubhi Huzeyrana təkzib olaraq bidətlər, xüsusilə də cənazə mövzusunda kitab yazmışdı. (ən-Nəhd ve’l-beyân fi def’i evhâmi. Huzeyran, Dəməşq 1925).

X: Lamanasadli01

Digər Kateqoriyalar

2023 © AzerVoice